Αντικρύζοντας από το μπαλκόνι του δωματίου μου την ερυθρά ημισέληνο τούτες τις μέρες του Ιούλη συνειδητοποιώ την ευθραυστότητα των ορίων, όπως τουλάχιστον αυτά διαμορφώθηκαν μετά τα τραγικά συμβάντα του 1922, σε τούτη την εσχατιά του Αιγαίου.
Στην αρμονία αυτού του σμιλευμένου από το φως Μεσογειακού τοπίου γεννήθηκε η μαθηματική λογική του Πυθαγόρα και η συνέχεια της σκέψη του παρήγαγε τον ηλιοκεντρισμό του Αριστάρχου, το θεμέλιο της επιστημονικής σκέψης του Κοπέρνικου. Στο αγνάντεμα της θάλασσας έγινε η σύλληψη της αταραξίας, ως ηθική ζωής στον Επίκουρο και η υπέρβαση του φόβου του Θανάτου πολύ πριν την ελπίδα της Ανάστασης του Θεανθρώπου.
Ο άνθρωπος της παράδοσης πάντα αλληλοεπιδρούσε με το τοπίο και την Φύση. Τα κατάφυτα δάση των οροπεδίων και η θάλασσα δεν αποτελούσαν απλά τοπία για αισθητική απόλαυση. Υπήρξαν δρόμοι, εργασία, δημιουργία, τρόπος ζωής σφυρηλατημένος από την ελευθερία. Ο δρυς και το πεύκο στα χέρια των μαστόρων έγινε βαρέλια που φύλαξαν μέσα τους τ αρώματα του μοσχάτου που φυτευόταν στις πεζούλες των πλαγιών. Έγιναν σκαριά από τους καραβομαραγκούς και τους συντροφοναύτες που δοκιμάστηκαν στα κύματα και άντεξαν στον χρόνο. Κάθε κάρφωμα στις σανίδες, το ράψιμο στο γραντί, κάθε ξενοθύλι ήταν στερέωμα της μνήμης, ταυτότητα, συνέχεια και εξέλιξη της παράδοσης. Η μαστορική παράδοση δεν ήταν απλώς τεχνικές γνώσεις φυλακισμένες σε εγχειρίδια και διαλέξεις. Ήταν ένα ολόκληρο σύστημα αξιών που ξεκινούσε από τον σεβασμό στη Φύση και στην Ύλη, ήταν εκγύμναση στην σωματική αντοχή, βαθιά γνώση της οικονομίας με περιορισμό του περιττού, ευθύνη απέναντι στους ανθρώπους, ήθος και αξιοπρέπεια. Ήταν η πραγμάτωση στην υλική καθημερινότητα των μεγάλων φιλοσοφικών προταγμάτων και της ιερότητας του Κόσμου που ανάδειξε ο Ελληνικός τρόπος στη φιλοσοφική και θρησκευτική του παράδοση.
Ανάκατες σκέψεις μετά το διάλειμμα μιας συνεδρίας περί των προκλήσεων των Παν/μιων στην εποχή μας, περιηγούμενος στο νέο Μουσείο Ναυπηγικής Τέχνης της Σάμου. Αναζήτηση απαντήσεων στις σημερινές αδήριτες προκλήσεις της εφαρμοσμένης έρευνας στις επιταγές του smart shipping και της ραγδαίας διείσδυσης της τεχνητής νοημοσύνης. Θα μπορέσει άραγε το εκπαιδευτικό μας σύστημα να αναδείξει μέσα απ αυτή την μεγάλη παράδοση έναν νέο αξιακό κώδικα ή εν τέλει η τεχνολογία θα υποκαταστήσει των άνθρωπο, καταδικάζοντας τον στην λήθη και στην μοίρα των αλγορίθμων; Και τότε σε ποιο παράδειγμα συλλογικής ελευθερίας θα παραμείνουμε θεματοφύλακες αναγνωρίζοντας την σημασία τούτου του στενού θαλάσσιου περάσματος που από το 479 πχ ανάδειξε την υπεροχή του δημοκρατικού πολίτη οπλίτη στην αναμέτρηση με την βαρβαρότητα; Και σε ποια ανθρωπολογία χωρίς τον Άνθρωπο θα είναι δυνατή η κατανόηση του παραδείγματος του Λυκούργου Λογοθέτη που σε τούτο το νησί συνέδεσε όσο πουθενά αλλού τον κοινωνικό και εθνικο-απελευθερωτικό αγώνα, ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα του δημοκρατικού κοινοτισμού μας;
Μιλώντας για το μέλλον των Ελληνικών Παν/μιων θα άξιζε μια διάσταση προβληματισμού για την συμβολή των περιφερειακών Παν/μιων στις προκλήσεις που αναδεικνύει ο Τόπος και η Ιστορία, προετοιμάζοντας τις επόμενες γενιές των επιστημόνων μας.
Σάμος, Ιούλης 2026, 112η Σύνοδος Πρυτάνεων των Ελληνικών Παν/μιων.
03.07.2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου